Dozymetr osobisty DM-4 EDU

Kolejny dozymetr konstrukcji Karola, tym razem miniaturowy miernik promieniowania gamma, mogący m.in. służyć do dokładnego pomiaru tła promieniowania lub silniejszych źródeł gamma-aktywnych. Oddaję głos Autorowi:

DM 4 EDU jest dozymetrem osobistym należącym do serii urządzeń dydaktycznych 4 EDU, przeznaczonym do pomiaru promieniowania gamma z wykorzystaniem licznika Geigera-Müllera J302 w osłonie ołowianej 0,3 mm. Powstał z myślą o zastosowaniach w szkołach średnich i na uczelniach, gdzie pozwala w praktyczny sposób zapoznać się z zagadnieniami dozymetrii promieniowania jonizującego.

Przyrząd mierzy zarówno chwilową moc dawki wyrażoną w µGy/h, jak i dawkę skumulowaną w µGy. Pomiar prowadzony jest w sposób ciągły, a wynik chwilowy jest automatycznie uśredniany.

Dozymetr wyposażono w wyświetlacz OLED o przekątnej 0,96 cala. W celu ograniczenia zużycia energii pozostaje on wyłączony przez większość czasu i jest włączany tylko na żądanie użytkownika przyciskiem DISPLAY. Po jego naciśnięciu na około 10 sekund wyświetlane są najważniejsze informacje pomiarowe:

• średnia moc dawki w µGy/h od resetu pomiaru,
• chwilowa moc dawki w µGy/h,
• dawka skumulowana w µGy od resetu pomiaru,
• komunikat o niskim poziomie naładowania akumulatora, jeśli takowy został stwierdzony.

Na obudowie znajdują się cztery przyciski: ON, OFF/RESET, SET oraz DISPLAY.

Urządzenie uruchamia się przyciskiem ON. Po włączeniu na ekranie pojawia się komunikat startowy, a buzzer generuje sygnał potwierdzający rozpoczęcie pracy. Pomiar rozpoczyna się automatycznie i jest prowadzony także wtedy, gdy wyświetlacz pozostaje wyłączony.

Przycisk DISPLAY służy do chwilowego wyświetlenia aktualnych wyników pomiaru.

Przycisk SET uruchamia tryb ustawiania progów alarmowych. W tym trybie potencjometrem DOSE RATE ALARM THRESHOLD ustawia się próg alarmu mocy dawki w zakresie od 0,25 do 500 µGy/h, natomiast potencjometrem DOSE ALARM THRESHOLD próg alarmu dawki skumulowanej w zakresie od 1 do 100000 µGy. Ponowne naciśnięcie przycisku SET powoduje zapisanie ustawień w pamięci EEPROM mikrokontrolera. Regulacji progów dokonuje się za pomocą miniaturowych potencjometrów dostępnych przez otwory w obudowie.

Przycisk OFF/RESET służy do wyłączenia urządzenia. Przed wyłączeniem aktualny stan pomiaru oraz nastawy alarmów są automatycznie zapisywane w pamięci EEPROM. Dzięki temu po ponownym uruchomieniu dozymetr kontynuuje pomiar od miejsca, w którym został wyłączony.

Wyzerowanie pomiaru realizowane jest przez przytrzymanie przycisku OFF/RESET przez około 3 sekundy podczas pracy w trybie ustawiania progów alarmowych. Operacja ta kasuje zgromadzoną dawkę, zeruje czas pomiaru oraz rozpoczyna nowe zliczanie od początku.

Pracę miernika i użycie w/w opcji można obejrzeć na poniższym filmie:

Urządzenie ma trzy niezależne alarmy: alarm mocy dawki, alarm dawki skumulowanej i alarm niskiej baterii. Ich progi ustawia się za pomocą potencjometrów znajdujących się na obudowie. Wbudowany buzzer sygnalizuje przekroczenie nastawionych progów alarmowych, niski poziom naładowania akumulatora oraz potwierdza wykonywane operacje, takie jak włączenie, wyłączenie, zapis ustawień czy wyzerowanie pomiaru. W przypadku rozładowania akumulatora do poziomu uniemożliwiającego dalszą pracę urządzenie automatycznie zapisuje dane pomiarowe i wyłącza się.

Współczynnik przeliczeniowy z CPS na µGy/h jest przechowywany w pamięci EEPROM mikrokontrolera, dzięki czemu może zostać łatwo zmieniony podczas kalibracji urządzenia bez konieczności modyfikowania programu. Pozwala to dostosować wskazania do charakterystyki zastosowanego licznika Geigera lub wyników wzorcowania.

Zasilanie stanowi akumulator litowo-polimerowy o pojemności 1000 mAh ładowany przez złącze USB typu C. Dzięki bardzo niskiemu poborowi prądu, wynoszącemu około 120 µA, dozymetr może pracować nieprzerwanie przez ponad pół roku na jednym ładowaniu.

***

Osoby zainteresowane nabyciem tego dozymetru proszę o kontakt przez formularz bloga. Niedługo ukażą się opisy innych dozymetrów z tej serii. Stay tuned!