poniedziałek, 30 grudnia 2013

Świecące zegary lotnicze - farba radowa znowu :)

Farby świecące na bazie soli radu stosowano również, a może przede wszystkim, w różnego rodzaju zegarach lotniczych, które musiały być widoczne podczas nocnych lotów bez włączonego oświetlenia w kabinie.  Szczególnie w maszynach wojskowych jest to istotna kwestia - móc odczytać wskaźnik nie włączając lamp wewnętrznych, by nie zdradzać pozycji danego samolotu. Podobnie jak w zegarkach ręcznych, zawartość soli radu ulegała zmniejszeniu z biegiem lat, od bardzo wysokiej podczas II wojny aż do minimalnej w niektórych wskaźnikach z samolotów MiG i Su oraz śmigłowców Mi. Obecnie farbę radową wyparła fosforowa farba okresowego świecenia, wymagająca naświetlenia zwykłym światłem i następnie powoli "oddająca" otrzymaną energię. Bardzo stary (i aktywny) zegar z myśliwca Supermarine Spitfire widzimy tutaj:

Zegary ze starych MiG-ów (15,17, 21) też potrafiły ładnie "świecić":
Niestety z zamówionych przeze mnie dwóch pakietów zegarów dotarł chwilowo tylko jeden, zatem mój eksperyment zostanie podzielony na dwie części :) Póki co mam dwa wskaźniki kursu, obrotomierz, wskaźnik prędkości opadania/wznoszenia i jakiś niezidentyfikowany wskaźnik sygnowany UPU :)
Powstaje pytanie, czy to było szkodliwe? Znamy już zasadę odwrotnych kwadratów, która mówi, że natężenie promieniowania maleje proporcjonalnie do kwadratu odległości. Zatem w odległości, w jakiej znajduje się pilot od tablicy wskaźników, natężenie promieniowania jest kilkanaście razy mniejsze niż bezpośrednio przy zegarach. Do tego promieniowanie pochłaniane jest też przeszkody fizyczne - pierwszą jest szkiełko wskaźnika, pochłaniające głównie promieniowanie beta, drugą - powietrze, trzecią - kombinezon i umundurowanie pilota.  Promieniowanie, które docierało do ciała lotnika było na poziomie tła naturalnego. Dużo większa dawka pochodziła od promieniowania kosmicznego, które na wysokości kilku kilometrów wielokrotnie przekraczało wartość promieniowania tła na powierzchni ziemi.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Jeśli znajdziesz błąd lub chcesz podzielić się opinią, zapraszam!